Endometrioza to choroba, w której komórki błony śluzowej macicy (endometrium) wszczepiają się w inne tkanki organizmu. O jej przebiegu i leczeniu opowiada dr n. med. Agnieszka Konieczna ze Szpitala Medfemina we Wrocławiu.
Czym skutkuje endometrioza?
Nieprawidłowe komórki powodują zmiany w miejscu wszczepienia, m.in. torbiele czekoladowe jajników, zrosty oraz problemy z płodnością. Choroba dotyczy 5–30% kobiet, a wśród kobiet niepłodnych – aż 50%.
Od czego zależy leczenie?
Endometrioza dotyczy głównie kobiet w wieku rozrodczym. Wybór metody leczenia zależy od:
- rodzaju i zaawansowania choroby,
- nasilenia dolegliwości,
- stanu ogólnego pacjentki,
- planów macierzyńskich.
Każdy plan leczenia jest indywidualny, oparty na wynikach badań, wywiadzie medycznym oraz rozmowie z pacjentką.
Czy endometriozę można wyleczyć?
To choroba przewlekła, więc może nawrócić nawet po skutecznym leczeniu. Kluczowe jest ustalenie z lekarzem długofalowego planu postępowania. Przerwanie terapii może mieć poważne skutki dla zdrowia i płodności.
Metody leczenia endometriozy
Leczenie operacyjne
Może być wykonane laparoskopowo lub metodą laparotomii. Laparoskopia, jako mniej inwazyjna i umożliwiająca szybszy powrót do zdrowia, jest metodą z wyboru, jednak wymaga od operatora wysokich umiejętności, ponieważ zabiegi te są często technicznie trudne. Dokładność usunięcia ognisk endometriozy wpływa na rokowanie.
Ryzyka operacji:
- powikłania, np. urazy narządów wewnętrznych (jelit, pęcherza),
- w przypadku operacji na jajniku – możliwe zmniejszenie rezerwy jajnikowej, co należy uwzględnić u kobiet planujących ciążę.
Leczenie farmakologiczne
Obejmuje głównie terapię hormonalną. Może być stosowane samodzielnie, jako przygotowanie do operacji lub uzupełnienie leczenia chirurgicznego.
Cele leczenia hormonalnego:
- redukcja bólu,
- zahamowanie rozwoju choroby,
- poprawa lub utrzymanie płodności.
Najczęściej stosuje się progesteron (dienogest), potwierdzony w badaniach jako skuteczny i bezpieczny do 15 miesięcy stosowania. Inne opcje to leki antykoncepcyjne oraz wkładka domaciczna z progesteronem (lewonorgestrelem). Dobór terapii jest zawsze indywidualny.
Możliwe działania niepożądane:
- bolesność piersi,
- bóle głowy,
- trądzik,
- wzrost masy ciała,
- w rzadkich przypadkach – zakrzepica.
Nasilenie objawów zależy od formy leczenia (częściej przy tabletkach, rzadziej przy wkładce). Nie należy samodzielnie przerywać terapii – grozi to nawrotem choroby.
Rozpoznanie endometriozy
Diagnozę można postawić na podstawie objawów, badania ginekologicznego i badań obrazowych. Nie zawsze konieczne jest potwierdzenie histopatologiczne. W przypadkach, gdy operacja jest przeciwwskazana lub pacjentka nie wyraża zgody, leczenie farmakologiczne może być jedyną opcją. Najlepsze efekty daje połączenie leczenia operacyjnego i farmakologicznego, dostosowane do potrzeb pacjentki.
USG endometriozy
Istotnym elementem diagnostyki jest specjalistyczne USG endometriozy, które wymaga nie tylko odpowiedniego sprzętu, ale przede wszystkim doświadczenia lekarza w ocenie charakterystycznych, często subtelnych zmian. Badanie to pozwala na ocenę ognisk endometriozy głębokiej, zajęcia jajników, więzadeł, przegrody odbytniczo-pochwowej czy pęcherza, a także stopnia zaawansowania choroby. Wczesne i precyzyjne rozpoznanie na etapie USG umożliwia zaplanowanie dalszego leczenia w sposób bezpieczny i dopasowany do realnych potrzeb pacjentki, często pozwalając uniknąć niepotrzebnego opóźniania terapii.
W Medfeminie w Poznaniu diagnostykę i USG endometriozy wykonuje dr n. med. Patrycja Krepska. Zabieg usunięcia endometriozy można wykonać w Szpitalu Medfemina we Wrocławiu.
tel.: