HISTEROSKOPIA

Dr Anna Janusz ze szpitala Medfemina we Wrocławiu wyjaśnia, czym jest histeroskopia oraz w jakich sytuacjach się ją stosuje.

Histeroskopia operacyjna

Histeroskopia operacyjna, nazywana także histeroskopią zabiegową, to procedura wykonywana u kobiet, u których występują niepokojące objawy lub podczas badań stwierdzono nieprawidłowości w obrębie macicy.

Do najczęstszych wskazań należą:

• nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych, takie jak krwawienia międzymiesiączkowe, obfite lub przedłużające się miesiączki, a także krwawienia pojawiające się co najmniej rok po menopauzie,
• podejrzenie obecności zmian w macicy, na przykład zrostów, polipów, mięśniaków czy wad anatomicznych, takich jak przegroda macicy,
• nawracające poronienia,
• problemy z zajściem w ciążę, czyli niepłodność.

Histeroskopia operacyjna jest bezpiecznym i małoinwazyjnym zabiegiem. Jej początkowy etap jest podobny do histeroskopii diagnostycznej – po wprowadzeniu histeroskopu do jamy macicy i ocenie jej wnętrza, lekarz może od razu przystąpić do leczenia wykrytych zmian. Zabieg odbywa się za pomocą cienkich narzędzi, które wprowadza się przez pochwę do macicy. Standardowa średnica tych narzędzi wynosi około 6-9 mm, jednak dzięki postępowi w miniaturyzacji dostępne są również giętkie i delikatne instrumenty o średnicy nawet 2-3 mm.

Zmiany usuwane są za pomocą specjalistycznych narzędzi, takich jak nożyczki histeroskopowe, elektrody czy nowoczesne shavery – czyli specjalistyczne „golarki”. W przypadku bardziej rozległych i zaawansowanych zmian histeroskopia operacyjna może być wykonywana z dodatkową pomocą ultrasonografii (USG) lub laparoskopii. Przy asyście laparoskopowej drugi lekarz wprowadza przez niewielkie nacięcie (około 1 cm, zwykle w okolicy pępka) kamerę do jamy brzusznej, co pozwala zobaczyć macicę także od zewnętrznej strony. Taka metoda zwiększa bezpieczeństwo zabiegu, szczególnie przy wadach macicy takich jak głębokie przegrody, rogi szczątkowe czy duże mięśniaki.

W niektórych sytuacjach leczenie histeroskopowe odbywa się etapami, czyli konieczne jest wykonanie kilku zabiegów w odstępie czasu. Przykładem takiego postępowania jest usuwanie zrostów lub mięśniaków znajdujących się w ścianie macicy. U pacjentek, które poddały się wcześniej metodzie zapłodnienia pozaustrojowego i mają za sobą kilka nieudanych transferów zarodka, bardzo pomocną metodą wspomagającą leczenie jest tzw. „scratching endometrium” – zabieg wykonywany między innymi drogą histeroskopii.

Zazwyczaj zabieg trwa od 15 do 30 minut, choć przy bardziej skomplikowanych zmianach, takich jak wady macicy czy zrosty, może się on wydłużyć. Histeroskopia operacyjna najczęściej wykonywana jest w trybie ambulatoryjnym, co oznacza, że pacjentka może opuścić szpital po 2-4 godzinach od zabiegu. W bardziej złożonych przypadkach może być jednak konieczne pozostanie w placówce do 24 godzin.

W przypadku wykrycia polipów lub mięśniaków macicy, każda usunięta zmiana podlega badaniu histopatologicznemu. Pozwala to dokładnie ocenić charakter zmiany i ewentualnie dostosować dalsze leczenie.

Ze względu na niską inwazyjność histeroskopii (leczenie przez naturalne otwory ciała) powrót do pełnej sprawności następuje stosunkowo szybko. Zalecany jest kilkudniowy odpoczynek oraz unikanie intensywnego wysiłku fizycznego, dźwigania ciężarów i przegrzewania ciała, np. poprzez gorące kąpiele czy opalanie.

W Szpitalu Medfemina we Wrocławiu histeroskopia operacyjna wykonywana jest na nowoczesnym, najnowszej generacji sprzęcie endoskopowym renomowanej niemieckiej firmy Storz.

Histeroskopia diagnostyczna

Histeroskopia diagnostyczna to procedura ginekologiczna, która pozwala na wizualną ocenę wnętrza macicy.

Wskazania do wykonania histeroskopii diagnostycznej to między innymi:

• nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych, takie jak krwawienia międzymiesiączkowe, obfite lub przedłużające się miesiączki oraz krwawienia pojawiające się co najmniej rok po menopauzie,
• podejrzenie obecności zmian w macicy, na przykład zrostów, polipów, mięśniaków czy wad anatomicznych, takich jak przegroda macicy,
• nawracające poronienia,
• problemy z zajściem w ciążę, czyli niepłodność.

Histeroskopia wykonywana jest w trybie ambulatoryjnym, co oznacza, że pacjentka spędza w szpitalu tylko kilka godzin. Najczęściej możliwe jest opuszczenie placówki już po około dwóch godzin od zabiegu.
Zabieg przeprowadza się na fotelu ginekologicznym. Jest on bezpieczny i małoinwazyjny. Przygotowanie do histeroskopii nie jest skomplikowane – konieczne jest wykluczenie infekcji dróg rodnych, a także, w razie potrzeby, wykonanie badań laboratoryjnych, np. posiewu z szyjki macicy. Na kilka dni przed zabiegiem stosuje się globulki odkażające pochwę, a w niektórych przypadkach podaje się antybiotyk okołooperacyjnie. Pacjentka powinna pozostawać na czczo przez około 6 godzin przed planowanym zabiegiem.

Optymalny czas na wykonanie histeroskopii diagnostycznej to pierwsza faza cyklu miesiączkowego, najlepiej tuż po zakończeniu menstruacji. W tym okresie błona śluzowa macicy jest cienka, co umożliwia dokładną ocenę wszelkich zmian na jej tle. Zabieg, choć mało bolesny, dla komfortu pacjentki najczęściej wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym lub w krótkim dożylnym znieczuleniu ogólnym, które obejmuje podanie leków przeciwbólowych i nasennych bez konieczności intubacji.

Po odkażeniu okolicy łonowej i pochwy do macicy wprowadzany jest cienki histeroskop – narzędzie o średnicy od 2-3 mm do około 6 mm, wyposażone w kamerę. Dzięki temu lekarz ginekolog może z dużym powiększeniem obejrzeć wnętrze szyjki oraz trzonu macicy, ocenić budowę błony śluzowej, ujścia maciczne jajowodów oraz ogólną anatomię jamy macicy. Do wypełnienia i uwidocznienia wnętrza macicy używany jest płyn – najczęściej sól fizjologiczna lub specjalne medium.

Sam zabieg diagnostyczny kończy się po ocenie jamy macicy. Jeśli podczas badania zostaną wykryte zmiany, możliwe jest ich natychmiastowe leczenie lub odroczenie zabiegu terapeutycznego w celu odpowiedniego przygotowania pacjentki. Wynik badania jest dostępny dla pacjentki zaraz po zakończeniu procedury.

Histeroskopia jest bardzo bezpieczną i małoinwazyjną metodą diagnostyczną, powszechnie stosowaną w ginekologii. Dzięki temu powrót do codziennych czynności jest niemal natychmiastowy, choć przez kilka dni po zabiegu zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego, dźwigania oraz przegrzewania ciała, np. gorących kąpieli czy opalania.

Zabieg w szpitalu Medfemina wykonują:

• dr n.med. Zofia Borowiec,
• dr n.med. Alicja Halbersztadt,
• lek. Anna Janusz,
• dr n.med. Agnieszka Konieczna,
• lek. Marek Kwiecień,
• dr n.med. Anna Kryza-Ottou,
• lek. Kateryna Masich,
• dr n.med. Marek Pochwałowski,
• lek. Robert Mydłowski,
• lek. Marcin Zborowski,
• lek. Katarzyna Mikołajczyk,
• lek. Anna Mazur-Buława.