Rak szyjki macicy jest jednym z najczęściej występujących nowotworów u kobiet w wieku rozrodczym. Choroba ta często dotyka kobiety, które jeszcze nie zakończyły swoich planów macierzyńskich, co sprawia, że leczenie stanowi dla ginekologów duże wyzwanie. Jednak nowotwory o niskim stopniu zaawansowania dają szansę na pełne wyleczenie, pod warunkiem wczesnego wykrycia – tłumaczy dr Anna Hurnik-Szurkiewicz, specjalistka ginekologii, położnictwa i ginekologii onkologicznej.
Czynniki ryzyka
Na rozwój raka szyjki macicy szczególnie narażone są kobiety, które wcześnie rozpoczęły życie seksualne, miały wielu partnerów, palą papierosy lub stosują doustną antykoncepcję hormonalną. Najczęstszym czynnikiem ryzyka jest jednak przewlekła infekcja wysokoonkogennym typem wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV). Odkrycie związku między HPV a rakiem szyjki macicy zostało nagrodzone Nagrodą Nobla. Istotnym elementem profilaktyki jest szczepienie przeciwko najczęstszym szczepom HPV, które znacząco zmniejsza zachorowalność na ten nowotwór na świecie.
Wczesne wykrywanie
We wczesnych stadiach raka szyjki macicy choroba zwykle nie daje objawów. Dlatego tak ważny jest skrining populacyjny, czyli badania przesiewowe, których celem jest wykrycie zmian przednowotworowych u kobiet z grup ryzyka. Podstawowym badaniem jest cytologia szyjki macicy – bezbolesne i nieinwazyjne badanie wykonywane podczas wizyty ginekologicznej, pozwalające wykryć nieprawidłowe komórki. Nieprawidłowy wynik cytologii wymaga dalszej diagnostyki, takiej jak test HPV, kolposkopia czy biopsja.
Konizacja szyjki macicy
Potwierdzenie dysplazji średniego i wysokiego stopnia (CIN2 i CIN3) w badaniu histopatologicznym z biopsji jest wskazaniem do leczenia operacyjnego, którym jest konizacja. Polega ona na wycięciu fragmentu szyjki macicy w kształcie stożka, obejmującego kanał i tarczę szyjki. W przypadku potwierdzenia dysplazji lub bardzo wczesnego raka, konizacja może być wystarczająca do wyleczenia. Jeśli jednak ognisko nowotworu jest większe niż 7 mm, występuje naciek na przestrzenie chłonne szyjki lub nie usunięto całej zmiany, konieczne jest dalsze leczenie operacyjne.
Konizacja umożliwia zachowanie płodności, choć u kobiet po zabiegu nieznacznie rośnie ryzyko porodu przedwczesnego.
Trachelektomia
Gdy naciek nowotworowy sięga głębiej niż 3 mm, a guz nie przekracza 2 cm, możliwe jest zachowanie macicy poprzez trachelektomię – zabieg polegający na usunięciu całej szyjki wraz z tkankami otaczającymi. Operacja może być wykonana drogą brzuszną lub pochwową, a po jej zakończeniu odtwarzana jest ciągłość dróg rodnych. W trakcie zabiegu usuwa się również węzły chłonne miednicy. Szansa na zajście w ciążę po trachelektomii wynosi około 50%, jednak ryzyko porodu przedwczesnego i przedwczesnego odpływania płynu owodniowego wzrasta do 25%.
Usunięcie macicy
Kobiety, które zakończyły już swoje plany macierzyńskie lub nie chcą zachować płodności, mogą zostać poddane usunięciu macicy (histerektomii). Zabieg ten można wykonać laparoskopowo lub przez laparotomię (operację otwartą). Zakres operacji dostosowuje się do stopnia zaawansowania choroby – może to być prosta histerektomia (usunięcie samej macicy) lub rozszerzona histerektomia, obejmująca także usunięcie tkanek otaczających szyjkę macicy. W większości przypadków pozostawienie lub usunięcie jajników nie wpływa na skuteczność leczenia, a kobiety poniżej 45. roku życia często zachowują jajniki, aby uniknąć przedwczesnej menopauzy.
W trakcie operacji standardowo usuwa się również węzły chłonne miednicy lub wykonuje się biopsję węzła wartowniczego – pierwszego węzła chłonnego, do którego mogą przenosić się komórki nowotworowe.
Rozszerzone usunięcie macicy jest skomplikowanym zabiegiem, który może wiązać się z ryzykiem powikłań, choć nowoczesne techniki chirurgiczne pomagają je minimalizować.
Zaawansowane przypadki
Guz większy niż 4 cm lub naciekający na otaczające struktury szyjki macicy nie kwalifikuje się do leczenia operacyjnego. W takich przypadkach stosuje się terapię radioterapią.
Profilaktyka i znaczenie wczesnej diagnozy
Wczesne wykrycie raka szyjki macicy jest kluczowe dla skutecznego leczenia, dlatego kobiety powinny regularnie uczestniczyć w profilaktycznych badaniach ginekologicznych i cytologicznych.
tel.: