Guz jajnika to zmiana, która może mieć charakter lity, torbielowaty lub lito-torbielowaty. Guzy jajnika dzielimy na niezłośliwe i złośliwe, jednak nie wszystkie wymagają leczenia operacyjnego.
Najczęściej występującym guzem jest torbiel prosta (czynnościowa), która jest zmianą łagodną i często samoistnie ustępuje. Inne łagodne zmiany to torbiele endometrialne, zwane także torbielami czekoladowymi, powstające na tle endometriozy, oraz guzy dermoidalne (torbiele skórzaste), które mogą zawierać włosy, zęby czy łoje.
Rzadziej, lecz znacznie poważniej, pojawiają się nowotwory złośliwe jajnika. W takich przypadkach decyzję o leczeniu podejmuje ginekolog onkolog.
Po rozpoznaniu guza lekarz decyduje o formie leczenia – operacyjnym lub zachowawczym. Przy torbieli prostej często stosuje się postępowanie wyczekujące, gdyż wiele z nich ulega samoistnemu wchłonięciu lub pęknięciu. Natomiast guzy lite zwykle wymagają zabiegu chirurgicznego.
Metody leczenia operacyjnego
Obecnie preferowaną metodą usuwania guzów jajnika jest laparoskopia. To zabieg, podczas którego przez niewielkie nacięcia w powłokach brzusznych wprowadza się cienkie narzędzia (trokar) oraz kamerę, umożliwiającą precyzyjne operowanie. Kamera zazwyczaj wprowadzana jest przez pępek, a pozostałe narzędzia przez małe otwory w podbrzuszu.
Alternatywą jest laparotomia, czyli klasyczne cięcie poprzeczne w podbrzuszu, które pozwala na usunięcie guza w sposób bardziej inwazyjny.
Zabiegi wykonywane są w znieczuleniu ogólnym, co gwarantuje pacjentce bezbolesność podczas całej operacji.
Na czym polega operacja?
Podczas zabiegu chirurg usuwa guz z tkanki jajnikowej, starając się zachować sam jajnik. Jeśli jednak guz nacieka znaczną część jajnika, konieczne jest usunięcie całego jajnika wraz z jajowodem. Materiał usunięty podczas operacji jest badany histopatologicznie, aby potwierdzić rodzaj guza i jego charakter (łagodny lub złośliwy). Wynik tego badania decyduje o dalszym postępowaniu medycznym.
Czy wszystkie guzy wymagają operacji?
Nie zawsze. Torbiele proste często leczone są zachowawczo – poprzez obserwację za pomocą regularnych badań USG co 3 miesiące oraz oznaczanie markera Ca 125. Ginekolog może także zaproponować stosowanie tabletek antykoncepcyjnych, które hamują czynność jajników i ograniczają wzrost torbieli. Operacja jest wskazana, gdy torbiel osiąga rozmiar co najmniej 6 cm.
Pacjentki z torbielami endometrialnymi, które często mają problemy z płodnością, powinny konsultować decyzję o operacji z lekarzem specjalizującym się w leczeniu niepłodności, ponieważ każda operacja w obrębie jajników może obniżyć ich rezerwę i wpłynąć na zdolność do zajścia w ciążę.
Zalety leczenia operacyjnego
Operacja pozwala na całkowite usunięcie guza, co często oznacza wyleczenie. Badanie histopatologiczne po zabiegu dostarcza niezbędnych informacji do dalszego leczenia. W przypadku guzów litych jest to standardowa i skuteczna metoda terapii.
Laparoskopia jest preferowaną metodą ze względu na mniejszą inwazyjność, lepszą precyzję, mniejsze dolegliwości bólowe i szybszy powrót do zdrowia w porównaniu z laparotomią.
Możliwe powikłania
Choć rzadkie, powikłania mogą się zdarzyć i pacjentka musi zostać o nich poinformowana przed operacją. Należą do nich:
- uszkodzenie sąsiednich narządów (np. moczowodu, pęcherza, jelit),
- niedrożność jelit,
- krwawienia i powstawanie krwiaków,
- zakażenia (np. zapalenie otrzewnej, pęcherza, rany pooperacyjnej),
- powikłania zakrzepowo-zatorowe (zator płucny, udar, zawał),
- powstawanie zrostów w jamie brzusznej, które mogą powodować przewlekły ból czy bolesne stosunki,
- powikłania związane ze znieczuleniem,
- w skrajnych przypadkach – ryzyko zgonu.
Czas rekonwalescencji
Po laparoskopii pacjentka zwykle opuszcza szpital już następnego dnia. Ból jest umiarkowany i wymaga krótkotrwałego leczenia przeciwbólowego. Do normalnych zajęć można wrócić w ciągu około 2 tygodni.
Po laparotomii pobyt w szpitalu wynosi 2-3 dni, ból jest silniejszy, a rekonwalescencja trwa dłużej – zwykle do miesiąca. Wysiłek fizyczny należy zwiększać stopniowo, zaczynając od 3. miesiąca po operacji, aby po pół roku odzyskać pełną sprawność.
Przygotowanie do zabiegu
Przed operacją pacjentka powinna wykonać badania laboratoryjne i, jeśli konieczne, dostarczyć zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej oraz zaświadczenie o stanie zdrowia od internisty. W dniu zabiegu należy zgłosić się na czczo, czyli nie jeść ani nie pić przez co najmniej 8 godzin. Leki przyjmowane rano można popić niewielką ilością wody.
tel.: