Mięśniaki to łagodne guzy macicy, które występują u ponad 20% kobiet w wieku rozrodczym. Mogą przebiegać bezobjawowo, ale także powodować poważne dolegliwości, takie jak bóle, objawy uciskowe w podbrzuszu i miednicy mniejszej (np. zaparcia, trudności z oddawaniem moczu), obfite miesiączki, krwawienia między miesiączkami, problemy z płodnością oraz trudności z donoszeniem ciąży.
Co powoduje mięśniaki?
Najważniejszymi czynnikami ryzyka rozwoju mięśniaków są wiek kobiety, uwarunkowania rodzinno-genetyczne oraz długotrwała ekspozycja na estrogeny i gestageny, zarówno syntetyczne, jak i naturalne.
Jakie są objawy mięśniaków?
Objawy zależą od liczby, wielkości oraz lokalizacji mięśniaków. Mięśniaki podsurowicówkowe, które rozwijają się na zewnątrz macicy, zmieniają jej kształt i częściej wywołują objawy uciskowe, choć mogą również przebiegać bezobjawowo. Mięśniaki śródścienne, umiejscowione w ścianie macicy, powodują słabsze obkurczanie się i oczyszczanie macicy podczas miesiączki. Mięśniaki podśluzówkowe uwypuklają się do wnętrza jamy macicy lub w nią wrastają, co negatywnie wpływa na błonę śluzową i powoduje nieprawidłowe krwawienia oraz może prowadzić do niepłodności. Większość kobiet z mięśniakami skarży się na nieprawidłowe, obfite i wydłużone miesiączki, często ze skrzepami. Krwawienia mogą też pojawiać się poza okresem miesiączki.
Drugim najczęstszym objawem jest ból, uczucie ucisku i pełności w miednicy mniejszej. Ból może wynikać z ucisku na narządy lub nerwy, a ostry charakter ma miejsce w przypadku skrętu mięśniaków na szypule. Dolegliwości nasilają się podczas miesiączki, współżycia czy wypróżniania, a niekiedy towarzyszą im inne objawy uciskowe, takie jak zaparcia, naglące parcia na mocz lub częstomocz. Intensywność objawów zależy od lokalizacji i wielkości mięśniaków.
Jak diagnozuje się mięśniaki?
W codziennej praktyce ginekologicznej podejrzenie mięśniaków pojawia się już podczas rozmowy z pacjentką, na podstawie charakterystycznych informacji z wywiadu. Rozpoznanie potwierdza się badaniem ultrasonograficznym, które pozwala określić lokalizację, wielkość guzów i ich wpływ na inne struktury miednicy. Dodatkowo można wykonać histeroskopię, sonohisterografię lub rezonans magnetyczny.
Mięśniaki, które powodują problemy z płodnością lub objawy kliniczne, wymagają leczenia. Podczas kwalifikacji do terapii kluczowa jest dokładna ocena liczby, umiejscowienia i wielkości guzów oraz ich wpływu na otoczenie. Najważniejszą metodą diagnostyczną pozostaje ultrasonografia, a w razie potrzeby rozszerza się ją o rezonans magnetyczny. Przed zabiegiem lub w jego trakcie ocenia się również jamę macicy przy pomocy histeroskopii lub histerosonografii.
Jak przebiega leczenie mięśniaków?
W leczeniu chirurgicznym mięśniaków najczęściej stosuje się techniki endoskopowe: histeroskopię i laparoskopię. Zabiegi te wymagają specjalistycznego sprzętu oraz wykwalifikowanego zespołu chirurgicznego. Dzięki endoskopii zmniejsza się uraz operacyjny, co skraca czas rekonwalescencji, redukuje ryzyko powikłań i zrostów, łagodzi ból w okresie około- i pooperacyjnym oraz poprawia efekt kosmetyczny.
Wybór metody leczenia zależy nie tylko od objawów, ale także od wieku pacjentki, chęci zachowania płodności, współistniejących chorób oraz predyspozycji genetycznych do nowotworów narządów płciowych. Decyzję o metodzie operacyjnej podejmuje się indywidualnie, uwzględniając także wolę pacjentki dotyczącą zachowania macicy.
Metody usuwania mięśniaków
Histeroskopowa myomektomia umożliwia usunięcie mięśniaków podśluzówkowych oraz niektórych śródściennych, jeśli większa część guza wystaje do jamy macicy. W przypadku mięśniaków śródściennych zabieg może wymagać kilku etapów. Przy szczególnym położeniu zmian, np. w okolicach rogów macicy lub przy dużej średnicy guza, pomocna jest asysta laparoskopowa do kontroli głębokości cięcia histeroskopowego; często oba zabiegi wykonuje się jednocześnie.
Mięśniaki uszypułowane, podsurowicówkowe oraz śródścienne o przewadze wzrostu na zewnątrz macicy usuwa się laparoskopowo. Myomektomia laparoskopowa polega na oddzieleniu guza od mięśnia macicy i usunięciu go z jamy brzusznej za pomocą morcelatora. Powstałą lożę po usunięciu mięśniaka zamyka się poprzez waporyzację lub zszycie, zależnie od wielkości i ukrwienia zmiany.
W przypadku dużych, licznych lub głęboko wnikających mięśniaków stosuje się miomektomię w asyście laparoskopowej (LAM). Metoda ta pozwala precyzyjnie usunąć zmiany dzięki połączeniu techniki laparoskopowej i małego cięcia brzusznego (2-4 cm). Rana mięśnia macicy zostaje zamknięta dwu- lub trójwarstwowo.
Procedura LASH (laparoskopowa amputacja trzonu macicy nadszyjkowa) jest proponowana u pacjentek z licznymi mięśniakami lub adenomiozą, które nie mają ryzyka patologii szyjki macicy.
LAVH (histerektomia przezpochwowa z asystą laparoskopową) to metoda, w której część operacji wykonuje się przez pochwę. Stosowana jest u pacjentek wymagających histerektomii z dostępu brzusznego, zwłaszcza po przebytych stanach zapalnych miednicy i jamy otrzewnowej, wcześniejszych operacjach jamy brzusznej, w podejrzeniu endometriozy, konieczności usunięcia zrostów, jajników, guzów lub nowotworów wymagających dalszej diagnostyki.
Zabiegi w szpitalu Medfemina przeprowadzają:
- dr n.med. Zofia Borowiec,
- dr n. med. Alicja Halbersztadt,
- dr n.med. Marek Pochwałowski,
- dr n.med. Anna Kryza-Ottou,
- dr n.med. Agnieszka Konieczna,
- lek. Marek Kwiecień,
- lek. Anna Janusz,
- lek. Kateryna Masich,
- lek. Marcin Zborowski,
- lek. Robert Mydłowski.
tel.: